มูอัลลิมไทย

การประชุมเมื่อวานนี้เป็นการพบกันระหว่างว่าที่ทีมวิจัยเปรียบเทียบการจัดการศึกษาอิสลามเพื่อพัฒนายุทธศาสตร์การพัฒนากับที่ปรึกษาโครงการครับ (โครงการนี้อยู่ระหว่างพัฒนาโครงการครับ) ผมได้รับทราบเบื้องต้นจากหัวหน้าทีมว่า โครงการที่เสนอไปยังไม่โดนใจที่ปรึกษา ตอบโจทย์ยังไม่ครบ เลยต้องนั่งคุยกันก่อน แต่ที่หัวหน้าทีมเสนอมาบางประเด็น ผมไม่ค่อยเห็นด้วยกับท่านเท่าไร เพราะผมรู้สึกว่า ที่ผมคุยกับที่ปรึกษาคราวก่อนมันเป็นอีกแบบหนึ่ง ที่พลาดหน่อยก็คือ ตั้งแต่ส่งโครงการไป ผมยังไม่ได้ทบทวนเลยครับ เข้าประชุมปุ๊บ ก็โดนโยนไม้ต่อจากหัวหน้าทีมเลย ฮือ ด้วยอาการมึนๆ จากหวัดด้วย ไม่ทบทวนด้วย เลยงงไปหาเรื่องนำเสนอไป ฮาฮา

(ดร.กมล, ดร.อมรวิชช์, ดร.จุฬากรณ์ ที่ปรึกษาโครงการครับ อีกฝั่งหนึ่งก็ อ.สุวรรณี, อ.สุกรี (หัวหน้าทีม) ผม และอ.มะรูยานี ทีึมวิจัยครับ ออ.อีกท่านหนึ่งคือ อ.เจ๊ะเหล๊าะตามมาทีหลัง)

Read more…

คืนนี้หัวใจมุ่งมั่นในการแก้ไขวิทยานิพนธ์ดีมากครับ (อัลฮัมดุลิลลาห์) แต่เขียนไปเขียนมา ถึงประเด็นนี้ อดไม่ได้ที่จะเปิดบันทึกเพื่อนำเสนอ คำถามเบื้องต้นคือ แบบไหน อย่างไรสำหรับผู้สอนที่ควรทำสำหรับการสื่อสารกับผู้เรียน ครับ ผมประมวลได้ดังนี้ครับ

1) เน้นการสื่อสารที่เป็นการกระตุ้นให้ผู้เรียนได้ใช้สติตรึกตรองต่อไป ทั้งนี้ในอัลกุรอานได้กล่าวไว้ มีความหมายว่า

“แท้จริงพวกเราได้ให้อัลกุรอานแก่เขาเป็นภาษาอาหรับ หวังว่าพวกเจ้าจะใช้ปัญญาคิด” (อัลกุรอาน, 12: 2)

และในอีกโองการหนึ่ง ได้ระบุไว้ว่า อัลกุรอานเป็นสิ่งที่ง่ายดายด้วยกับภาษาที่เข้าใจได้ ซึ่งมีความหมายว่า

Read more…

ผมว่าสำหรับมุสลิมแล้ว ทุกคนอาจจะคุ้นชินกับคำว่า “อิสลามคือวิถีชีวิต” และทุกคนจะเข้าใจว่า หลักคำสอนของศาสนาอิสลามเป็นหลักคำสอนที่ครอบคลุมทุกมิติของการใช้ชีวิต และเมื่อเป็นมุสลิมแล้วทุกคนต้องนำเอาหลักคำสอนเหล่านั้นมาปฏิบัติให้ครบถ้วนตามความสามารถของตนเอง

โดยส่วนตัว ผมเห็นว่า หลายคนใช้คำว่า อิสลามคือวิถีชีวิต เพียงการใช้ชีวิตประจำวัน การทำมาหากิน การใช้ชีวิตครอบครัว แต่ลืมอีกหนึ่งส่วนของชีวิตที่สำคัญไป คือ คำว่า “อิสลามคือวิถีชีวิตในมิติทางการศึกษา” คำถามของผมคือ อะไรคือภาระหน้าที่ของการศึกษาที่จะไปตอบสนองต่อการดำเนินชีวิตอย่างเป็นมุมิน การเป็นมุมินที่สมบูรณ์ไม่ใช่ด้วยเพียงการกักตัวเองไว้ในมัสยิด ทำแต่การละหมาด อีบาดะห์เท่านั้น แต่มุมินที่ดีต้องอยู่ร่วมในสังคมกับผู้อื่นได้ เลี้ยงดูคนในครอบครัวได้ แต่แล้วทำไมเมื่อเราอยากให้ลูกหลานของเราเป็นคนที่มีศรัทธา เรากลับกำหนดกรอบของวิชาศาสนาไว้เพียงอัลกุรอาน หะดีษ ฟิกฮ์ หรือวิชาเพียงในแนวนี้ทั้งหมด

Read more…

คืนนี้อิลฮามรบเร้าให้รีบสอนทำการบ้านครับ ทำไปได้เกือบเสร็จ ไม่รู้นึกอะไรได้ เลยถามว่า อาบีย์พรุ่งนี้ “ก๊ะ” ไปโรงเรียนหรือเปล่า? (ก๊ะ แทนตัวเขาเองครับ ก๊ะ หมายถึงพี่สาวครับ เนื่องจากเขาเป็นพี่สาวของน้องอีกสองคน) พอผมตอบว่า ไม่ต้องไปโรงเรียน พรุ่งนี้วันเสาร์ โรงเรียนปิด แค่นั้นแหละครับ เลิกทำการบ้านเลย ฮิฮิ แล้วก็บอกต่อว่า ออ. ก๊ะเข้าใจแล้วที่คุณครูบอกว่า “โรงเรียนปิดหลายวัน”

ครับ เท่าที่สังเกตคือ อิลฮามยังไม่รู้จักวันครับ เลยวุ่นๆ กับวันเปิดวันปิดอยู่ ซึ่งผมก็ใช้เทคนิคนี้ครับในการให้อิลฮามขาดโรงเรียนโดยไม่รู้ตัวว่า วันนั้นโรงเรียนเปิดหรือปิด อันเนื่องจากบางทีจำเป็นต้องให้เขาขาดเรียนครับ แต่ถ้าบอกว่าโรงเรียนเปิด แต่เขาไม่ต้องไปโรงเรียน อันนี้อาจจะสร้างนิสัยไม่ให้ความสำคัญต่อการไปโรงเรียนได้ เลยเวลาที่จะให้เขาขาดเรียนก็บอกว่า “โรงเรียนปิด” (โตขึ้นค่อยมารู้ความจริง ตอนมาอ่านบันทึกของอาบีย์นี้แหละ อินชาอัลลอฮ์)

Read more…

กลับมาแล้วครับ จากการไปตะล่อนๆ อยู่ในเมืองกรุงสองวันกับหนึ่งคืน งานนี้ไปเป็นเพื่อนร่วมทางให้กับหัวหน้าทีมวิจัยพหุวัฒนธรรมที่มาเลเซีย จริงๆ ก็เกรงใจท่าน บอกว่าไปสองคนนี้ค่าเครื่องบินมันแพง ท่านไปคนเดียวดีกว่า ฮิฮิ แต่ท่านไม่ยอมครับ ควักกระเป๋า (งบวิจัย) ออกให้ เลยต้องยอมครับ แต่บอกท่านว่า ขอแวะไปพันทิพย์ด้วยนะครับ ซึ่งท่านก็เห็นด้วยเหมือนกัน

(มาก่อนเวลาเยอะครับ ห้องยังว่างอยู่เลย)

ลงเครื่องเลยมุ่งไปพันทิพย์เลยครับ เป้าหมายผมคือ แบตเตอร์รีโน้ตบุ๊คใหม่ครับ เดิมแค่อยากไปเปลี่ยนเซลของมันเฉยๆ แต่เดินไปเดินมา ถามร้านโน้นร้านนี้ สรุปได้ว่า เปลี่ยนเซลใช้ได้ประมาณ 3 เดือน ซื้อใหม่ดีกว่า เลยเดินหาร้านซื้อใหม่ครับ ได้มาในราคา 2500 ซึ่งก็โอเค เพราะหากซื้อที่ศูนย์ราคาอยู่ที่ 4500 ถูกกว่า 2000

อีกรายการหนึ่งที่ไม่อยากซื้อ แต่ดันไปซื้อคือ ตัวแปลง mp3 ไปเป็นสัญญาณวิทยุใช้กับวิทยุในรถ ไม่สนใจตั้งแต่เห็นมันแล้วครับ เพราะปกติขับรถก็เปิดวิทยุ ไม่เคยฟังเทปมาตั้งแต่ไหนแต่ไรครับ แต่ท่านหัวหน้าทีมเชียร์เหลือเกิน เลยซื้อ พอซื้อเสร็จก็เลยต้องซื้อแฮนดี้ไดรฟ์อีกหนึ่งเพื่อใช้คู่กัน (แฮนดี้ไดรฟ์ที่ผมเคยใช้ ขนาดห้าร้อยกว่าเมก ก็เมื่อสองปีก่อนครับ เมื่อมันหายไปผมก็ไม่เคยซื้อใหม่อีกเลย ส่วนใหญ่ให้ฮาร์ดดิสค์ภายนอก และส่งข้อมูลด้วยก็อีเมล ประหยัดและปลอดภัย)

Read more…

ซัยดุ์ มูฮัมมัด ชาฮาตะห์ (มปป.: 59-91) ได้นำเสนอรูปแบบการจัดการเรียนการสอนโดยให้ฐานความเข้าใจจากอัลกุรอานและซุนนะห์ไว้ดังนี้

1. การสร้างแรงจูงใจ ซึ่งสามารถทำได้หลากหลายวิธี เช่น การใช้คำถาม การสาบานเพื่อยืนยัน  การเตือนสำทับให้ระวัง การโน้นน้าวด้วยแรงจูงใจ การเตือนให้ ใช้คำหรือสำนวนที่เตือนให้ผู้ฟังหันมาสนใจ เป็นต้น ตัวอย่างที่ปรากฏจากอัลกุรอานและซุนนะห์

* “พวกเจ้าเห็นสิ่งที่พวกเจ้าหลั่งออกมา (อสุจิ) แล้วมิใช่หรือ? พวกเจ้าสร้างมันขึ้นมาหรือว่าเราเป็นผู้สร้าง เรานั้นเป็นผู้กำหนดความตายขึ้นในระหว่างพวกเจ้า และเราก็จะไม่ถูกผู้ใดล่วงหน้า (ในกำหนดการใดๆ) ยิ่งไปกว่านั้นเรามีอำนาจที่จะเปลี่ยนแปลงบรรดาชุมชนที่เหมือนพวกเจ้า และเรามีอำนาจที่จะบังเกิดพวกเจ้าใน (รูปลักษณ์อย่างอื่น) ที่พวกเจ้าไม่รู้ ขอยืนยันแท้จริงพวกเจ้ารู้ถึงการบังเกิดครั้งแรก (ว่าเป็นอย่างไร) แล้วไฉนพวกเจ้าจงไม่สำนึก (ว่าอัลลอฮ์ทรงอำนาจที่จะบังเกิดครั้งที่สองอีก) (ซูเราะห์อัลวากีอะห์ : 58-62)

Read more…

จากปัญหาคุณภาพการศึกษาในพื้นที่สามจังหวัดชายแดนภาคใต้ ซึ่งหลายฝ่ายพยายามที่จะระดมหลากหลายวิธีเพื่อการแก้ไขปัญหาและยกระดับคุณภาพให้ทัดเทียมกับส่วนอื่นๆ ของประเทศ ผมเองก็มีความเห็นสอดคล้องกับหลายๆ ท่านว่า สังคมสามจังหวัดชายแดนภาคใต้มีทุนทางสังคมที่แตกต่างจากพื้นที่อื่นอยู่บ้าง แต่ทุนทางสังคมดังกล่าวมีคุณค่ามากพอที่จะใช้ในการยกระดับคุณภาพการศึกษาในพื้นที่นี้ได้ ผมใช้ความเชื่อนี้สู่การปฏิบัติมาตลอดระยะเวลาที่ผมได้ทำงานในฐานะผู้ผลิตครูในมหาวิทยาลัยอิสลามยะลา แล้วผมก็ยิ่งมีความเชื่อมั่นเพิ่มขึ้นว่า แนวทางนี้ดีที่สุด

เมื่อคืนมีโทรศัพท์มาจากนักศึกษา ป.เอก มหาวิทยาลัยในประเทศไทยท่านหนึ่ง ซึ่งเธอกำลังเตรียมข้อมูลเพื่อจะทำวิทยานิพนธ์ โทรมาขอคำปรึกษาจากผมครับ เธอเห็นงานวิจัยชิ้นหนึ่งของผมคือ ระบบและกลไกการประกันคุณภาพภายในสำหรับ รร. เอกชนสอนศาสนาอิสลาม คำถามหนึ่งในนั้นถามผมว่า อาจารย์ทำให้โรงเรียนฯ มาร่วมโครงการวิจัยกับอาจารย์แล้วผลิตผลงานออกมาได้ขนาดนี้ได้อย่างไร จากประสบการณ์ของเขาที่ทำงานในพื้นที่ เขาบอกได้ว่า รร.ไม่ค่อยให้ความร่วมมือกับหน่วยงานรัฐ และที่สำคัญการเปลี่ยนแปลงโรงเรียนเป็นเรื่องยากมาก

Read more…

เป็นที่รับรู้กันอยู่ทั่วไปว่า ความรู้เป็นสิ่งสำคัญสำหรับการดำรงค์ชีวิตของมนุษย์ มนุษย์ใช้ประโยชน์สิ่งต่างๆ ที่มีอยู่บนโลกนี้ได้อย่างมีประสิทธิภาพก็เพราะด้วยการมีความรู้ และกระบวนการที่ให้ได้มาซึ่งความรู้คือการศึกษา แต่เนื่องจากในปัจจุบันความรู้ที่ได้ประจักษ์ขึ้นมีความหลากหลาย แตกต่าง ลึกซึ้งและแปลกไปจากอดีต จนทำให้มุมมองต่อความรู้ของคนในกลุ่มมุมมองกลุ่มแนวคิดต่างๆ มีความหลากหลายด้วยเช่นกัน

ด้วยเหตุนี้ในการศึกษาวิชามโนทัศน์ของการศึกษาในอิสลามจึงเป็นหนึ่งในวิชาที่จะนำเสนอมุมมองของความรู้ การศึกษาตามหลักการของอิสลาม เพื่อให้ความรู้ในที่มีอยู่ทั้งจากหลักคำสอนของศาสนาอิสลามและจากการค้นพบในวงการวิชาการต่างๆ ถูกนำมาใช้ให้เกิดประโยชน์ต่อมวลมุสลิมทั้งในโลกนี้และโลกหน้า

ความรู้คืออะไร? และการเข้าใจความหมายของความรู้จะทำให้เกิดผลอย่างไร? จึงเป็นประเด็นแรกที่จะนำเสนอในบทนี้ และเพื่อให้มีความเข้าใจเกี่ยวกับความรู้จึงขอนำเสนอความหมายของความรู้ โดยแบ่งการให้ความหมายของความรู้ออกเป็น 2 ส่วน คือ 1) ความหมายของความรู้ในทางภาษา และ 2) การให้ความหมายในทัศนะของนักวิชาการ ซึ่งมีรายละเอียดดังนี้

Read more…

เมื่อดูจากการประทานอัลกุรอานจะเห็นได้ว่า เรื่องของการอ่านคือเรื่องแรกของบรรดาคำสั่งทั้งหมดของศาสนาอิสลาม ซึ่งก็มีประเด็นน่าทึ่งมากครับ เพราะจากประวัติศาสตร์เล่าให้ฟังว่า การลงโองการอัลกุรอานโองการนี้ได้รับการตอบสนองจากมูฮัมมัด บินอับดุลลอฮ์ ผู้รับโองการดังกล่าว ว่า “ฉันอ่านไม่ได้” และเป็นการปฏิเสธด้วยคำพูดนี้ถึงสามครั้ง ก่อนที่จะมีการสอนโดยมาลาอีกะห์ยิบรออีล (เทวทูต) และหากเราพิจารณาจากโองการที่สองในซูเราะห์อัลยุมมุอัต ซึ่งเล่าถึงการประทานอัลกุรอานเราจะพบว่า นี้คือหนึ่งในมิติของการผลักดันสังคมสู่การพัฒนา

“พระองค์ทรงเป็นผู้แต่งตั้งรอซูลขึ้น คนหนึ่ีงในหมู่ผู้ไม่รู้จักหนังสือจากพวกเขาเอง เพื่อสาธยายอายาตต่างๆ ของพระองค์แก่พวกเขา และทรงทำให้พวกเขาผุดผ่อง และทรงสอนคัมภีร์และความสุขุมคัมภีรภาพแก่พวกเขาและแม้ว่าแต่ก่อนนี้พวกเขาอยู่ในการหลงผิดอย่างชัดเจนก็ตาม”

Read more…